Venecijanski izdavači srpskih knjiga 1519-1824.

Narodna biblioteka Srbije i Italijanski institut za kulturu u Beogradu organizuju izložbu povodom obeležavanja jubileja 500 godina od izdavanja prvih srpskih knjiga u Veneciji

Otvaranje izložbe “Venecijanski izdavači srpskih knjiga 1519-1824.”, autora Vladimira Anđelkovića, biće upriličeno u Narodnoj biblioteci Srbije, Skerlićeva 1, Beograd, 1. jula 2019. u 19 časova. Ulaz je besplatan.

Srbi su krajem XV veka u svojim neprestanim seobama dospeli i do Venecije gde su oformili svoje novo kulturno središte. Tu su, između 1518. i 1824. godine, slobodno izdavali i štampali svoje knjige.

Prvi vlasnici izdavačkih kuća i štamparija koje su objavljivale bogoslužbene knjige na srpskom jeziku bili su Božidar i Vićenco Vuković. Oni su radili od 1519. do 1561. godine.

Stefan Marinović je izdavao knjige 1861, Jakov od Kamene Reke 1865, Kotoranin Jerolim Zagurović 1569. i 1570, Jakov od Krajkova 1572. godine. Mlečani Antonio Rampaceto – 1597. godine, a Bartolo i Marko Đinami će raditi sve do 1638.

Posle duge pauze, od skoro jednog veka, kada su srpske knjige objavljivane ili u Rimu ili po vlaškim manastirima u Veneciji, Dimitrije Teodosije će započeti 1761. uspešnu izdavačku delatnost. Nju će okončati njegov sinovac Pane Teodosije 1824. objavljivanjem prvih knjiga naših velikih prosvetitelja Zaharija Stefanovića Orfelina, Dositeja Obradovića, Pavla Solarića…

U Veneciji su štamparski i izdavački zanat učili Makarije, štampar Crnojevića; jeromonah Pahomije; jerođakon Mojsije i mileševski monasi Teodosije i Genadije; štampari, urednici i često autori izdavača Božidara i Većenca Vukovića; dečanski monah Sava, štampar, urednik i autor prvog Bukvara objavljenog kod Rampaceta.

U Veneciji su radili  monasi Teodor, Đurađ i Dimitrije Ljubavić koji će u nesigurnim godinama prve polovine XVI veka oformiti nove izdavačke centre po srpskim manastirima u Mileševi, Gračanici, Goraždu, Mrkšinoj crkvi… Tamo su kupovali štamparske prese, hartiju i sav potrebni materijal za izdavanje knjiga: Đurađ Crnojević, Božidar Goraždanin, Stefan od Skadra, igumani manastira Mileševa i Gračanica i Trajan Gundulić za Dmitrovićevu štampariju u Beogradu.

Prve knjige srpskih izdavača objavljene u Veneciji bile su “Službenik” Teodora i Đurađa Ljubavića, započet, a “možda i dovršen” 1. jula 1519, i “Službenik” Božidara Vukovića na 240 lista srednjeg formata čije štampanje je završeno 7. jula 1519.

Na izložbi, i to na stotinak printova, biće predstavljeni brojni artefakti koji svedoče o bogatoj istoriji Srba u Veneciji.

Izložba u Narodnoj biblioteci Srbije traje od 1. do 15. jula 2019. godine.

Ulaz je besplatan.

Za više informacija:
Narodna biblioteka Srbije
Facebook stranica izložbe

Fotografija: Mapa Venecije