NBS: 10 najčešćih pitanja u vezi sa izdavanjem platnih instrumenata

Narodna banka Srbije je donela “Instrukciju o načinu privremene isplate novčanih sredstava s dinarskih i deviznih računa lica s navršenih 65 i više godina života i izdavanju platnih instrumenata”. Uz Instrukciju, NBS je dala i odgovore na 10 najčešćih pitanja u vezi sa izdavanjem platnih instrumenata.

1) Na koje korisnike se odnosi Instrukcija?

Na lica koja su navršila 65 godina i kojima je u skladu sa naredbom Ministarstva unutrašnjih poslova kojom se uređuju ograničenje i zabrana kretanja lica na teritoriji Republike Srbije radi suzbijanja i sprečavanja širenja zarazne bolesti Covid-19 i zaštite stanovništva od te bolesti, a koja nemaju ovlašćena lica za raspolaganje sredstvima na svom računu, odnosno lica ovlašćena za raspolaganje sredstvima na tom računu imaju navršenih 65 i više godina života.

Odredbe Instrukcije se takođe primenjuju i na lica mlađa od 65 godina u slučaju reizdavanja platne kartice kojoj je istekao rok važenja.

2) Na šta se odnosi?

Na privremeni način izdavanja platnih instrumenata – platnih kartica, aplikacija elektronskog i mobilnog bankarstva, uključujući i reizdavanje platnih kartica kojima je istekao rok važenja.

Instrukcijom se utvrđuje način na koji korisnik može da se obrati banci i uputi joj zahtev da mu se izda ili reizda platna kartica, odnosno zahtev da mu se omogući korišćenje usluga elektronskog i mobilnog bankarstva.

Instrukcijom se takođe utvrđuju obaveze banke u vezi sa postupanjem po zahtevu korisnika, kao što su uspostavljanje telefonske linije za komunikaciju sa korisnicima, preduzimanje neophodnih radnji kako bi korisnicima dostavila platnu karticu i potrebnu dokumentacija u vezi sa njenim izdavanjem/reizdavanjem (na kućnu adresu ili preko ovlašćenog lica), kao i preduzimanje svih potrebnih mera radi zaštite personalizovanih sigurnosnih elemenata te kartice (npr. lični identifikacioni broj).

Pored navedenog, Instrukcijom se privremeno uređuje i način na koji će banke omogućiti uslugu elektronskog i mobilnog bankarstva korisnicima koji ih do sada nisu koristili, tj. Instrukcijom se utvrđuje obaveza banke da u roku od sedam dana od dana stupanja na snagu Instrukcije, uspostavi poseban kontakt centar s najmanje tri dostupna telefona i proceduru za aktiviranje usluge elektronskog i mobilnog bankarstva korisnika, da informacije o tome objavi na svojoj internet prezentaciji i uspostavi procedure za aktiviranje usluge elektronskog i mobilnog bankarstva.

3) Na koji način se korisnik obraća banci u slučaju da želi da mu banka izda platnu karticu?

Ako korisnik želi da mu banka izda platnu karticu u skladu sa Instrukcijom, može obratiti banci pozivom posebne telefonske linije banke za komunikaciju s korisnicima, otvorene za ovu namenu.

Banka pored posebne telefonske linije banke za komunikaciju s korisnicima, može omogućiti i dostavljanje zahteva i izjašnjenja korisnika i na drugi primereni način korišćenjem sredstava komunikacije na daljinu (npr. elektronska pošta, SMS poruka ili korišćenjem naloga elektronskog ili mobilnog bankarstva).

4) Da li banka vrši proveru nakon obraćanja korisnika?

Banka je dužna izvrši proveru sa korisnikom, pozivom registrovanog telefonskog broja tog korisnika i telefonskim razgovorom koji se snima. Banka je dužna da tom prilikom korisniku ukaže na uslove pod kojima je moguće izdavanje platne kartice.

5) Na koje načine je moguće izvršiti izdavanje platne kartice?

Korisnik može izabrati jedan od dva načina za izdavanje platne kartice:

  1. Izdavanjem i uručivanjem u prostorijama banke ovlašćenom licu, na osnovu jednokratnog punomoćja kojim se ovo lice ovlašćuje za podizanje novčanih sredstava s računa korisnika.
  2. Izdavanjem i dostavljanjem platne kartice na kućnu adresu korisnika u saradnji sa JP “Pošta Srbije” ili na drugi odgovarajući, blagovremen i siguran način (npr. preko ovlašćenog lica banke ili angažovanjem kurirske službe).

6) Kakvo punomoćje mora biti?

Punomoćje se može dati alternativno, tj. po izboru korisnika na jedan od sledećih načina:

  • na obrascu koji je odštampan uz Instrukciju (Prilog 2)
  • u formi koju utvrdi banka
  • u slobodnoj formi u kom slučaju to punomoćje obavezno sadrži podatke iz tog obrasca. U tom slučaju korisnik treba da napiše punomoćje na jasan i čitljiv način nastojeći da u što većoj meri tako sastavljeno punomoćje oslikava obrazac utvrđen u Prilogu 2.

Bilo koji obrazac punomoćja za koji se opredeli korisnik ne mora biti overeno kod notara.

Ovlašćeno lice je dužno da uz punomoćje banci stavi na uvid lična dokumenata ovlašćenog lica i korisnika;

7) Na koji način se zaključuje ugovor o izdavanju i korišćenju platne kartice ako se korisnik opredeli za dostavljanje na kućnu adresu korisnika?

Banka je dužna da obezbedi da se ponuda za zaključenje ugovora o korišćenju platne kartice lično dostavi na kućnu adresu korisnika u saradnji sa JP “Pošta Srbije” ili na drugi odgovarajući način u skladu sa odredbama ove instrukcije, kao i da se na isti način omogući da korisnik potpisani ugovor dostavi banci.

Pritom, pod zaključenjem ugovora o izdavanju i korišćenju platne kartice u skladu sa Instrukcijom podrazumeva se i davanje izričite pismene saglasnosti korisnika na jednoznačno određene opšte uslove poslovanja banke koji važe na dan davanja pismene saglasnosti i koji se odnose na izdavanje i korišćenje platne kartice i koji sadrže obavezne elemente u skladu sa zakonom kojim se uređuju platne usluge, odnosno u skladu sa zakonom kojim se uređuje zaštita korisnika finansijskih usluga.

Na ovaj način, korisnik koji želi da mu se u vreme vanrednog stanja izda nova platna kartica sa privremenim trajanjem, može se obratiti banci sa zahtevom u skladu sa Instrukcijom.

Uzimajući u obzir da je banka dužna da obezbedi da korisnik na kućnu adresu dobije ponudu za zaključenje ugovora i da se ista potpisana dostavi nazad banci, Instrukcijom je u cilju olakšanja procedure za potpisivanje ugovora predviđeno da je korisnik zaključio ugovor i ako je dao izričitu pismenu saglasnosti na jednoznačno određene opšte uslove poslovanja banke koji važe na dan davanja pismene saglasnosti i koji se odnose na izdavanje i korišćenje platne kartice i koji sadrže obavezne elemente u skladu sa zakonom kojim se uređuju platne usluge, odnosno u skladu sa zakonom kojim se uređuje zaštita korisnika finansijskih usluga.

To znači da banka ne mora korisniku dostaviti na kućnu adresu ceo ugovor, već to može učiniti i dostavljanjem jednog dokumenta u kojem će tačno navesti naziv opštih uslova poslovanja banke koji važe na dan davanja pismene saglasnosti i koji se odnose na izdavanje i korišćenje platne kartice i koji sadrže obavezne elemente u skladu sa zakonom kojim se uređuju platne usluge, odnosno u skladu sa zakonom kojim se uređuje zaštita korisnika finansijskih usluga i na koje korisnik mora dati pismenu saglasnost.

Nakon zaključenja ugovora na prethodno opisani način i izrade platne kartice, banka je dužna da na kućnu adresu korisnika preporučenom poštom dostavi platnu karticu s personalizovanim sigurnosnim elementima. Pritom, banka je svakako dužna da kao što je i do sada činila, preduzme sve razumne i odgovarajuće mere radi zaštite personalizovanih sigurnosnih elemenata te kartice (npr. lični identifikacioni broj).

8) Na koji način je moguće reizdavanje platne kartice kojoj je istekao rok važenja?

U slučaju reizdavanja platne kartice kojoj je istekao rok važenja, banka može prvenstveno preporučenom poštom da dostavi platnu karticu s perosnalizovanim sigurnosnim elementima na kućnu adresu korisnika.

U suprotnom, ako banka ne postupi ne prethodno opisani način, dužna je da obavesti korisnika o tome da je platna kartica reizdata i da od tog trenutka korisnik u skladu sa odredbama Instrukcije može izabrati način dostavljanja reizdate platne kartice (na kućnu adresu ili preuzimanjem od strane ovlašćenog punomoćnika).

Dodatno, imajući u vidu da je kod reizdavanja platne kartice ne dolazi do zaključenja novog ugovornog odnosa sa korisnikom, već samo do zamene postojećeg platnog instrumenta, Instrukcijom je predviđeno da će banka na navedene načine omogućiti reizdavanje platne kartice kojoj je istekao rok važenja i korisniku platnih usluga koji nije navršio 65 godina života.

9) Da li banka može na još neki način da ponudi korisniku preduzimanje radnji u vezi sa izdavanjem/reizdavanjem platne kartice?

Da. Instrukcijom je banci ostavljena mogućnost da u skladu sa svojim mogućnostima i primenjujući sve neophodne mere zaštite, personalizovane sigurnosne elemente platne kartice, kao i svu drugu potrebnu dokumentaciju koja prethodi njenom izdavanju dostaviti korisniku i putem svojih elektronskih kanala za komunikaciju s korisnicima, uključujući i uz primenu postupka za video-identifikaciju korisnika kada je to primenljivo.

Pored toga, banka u skladu sa svojim mogućnostima, može korisnicima ponuditi i zaključenje ugovora o izdavanju i korišćenju platne kartice upotrebom jednog ili više sredstava komunikacije na daljinu bez istovremenog fizičkog prisustva pružaoca usluge i korisnika, u skladu sa zakonom kojim se uređuju prava korisnika finansijskih usluga kod ugovaranja finansijskih usluga korišćenjem sredstava komunikacije na daljinu, kao i uslovi i način ostvarivanja i zaštite tih prava.

10) Na koji način će banka omogućiti usluge elektronskog i mobilnog bankarstva korisnicima koji ih do sada nisu koristili?

S obzirom na specifičnosti aplikativnih rešenja banaka za usluge elektronskog i mobilnog bankarstva, banke su dužne da najkasnije u roku od sedam dana od dana stupanja na snagu Instrukcije, uspostave poseban kontakt centar s najmanje tri dostupna telefona i proceduru za aktiviranje usluge elektronskog i mobilnog bankarstva korisnika i da informacije o tome objavi na svojoj internet prezentaciji. Banke su s tim u vezi dužne da uspostave procedure za aktiviranje usluge elektronskog i mobilnog bankarstva na jednostavan i lak način za sprovođenje i koji korisnike neće odvratiti od korišćenja tih usluga.

Navedeno omogućava banci da na adekvatan način sagleda specifičnosti svojih aplikativnih rešenja i rizike poslovnog procesa i da zatim svojim korisnicima omogući najefikasniji i najsigurniji način za korišćenje usluga elektronskog i mobilnog bankarstva u datim okolnostima, pri čemu ne postoje smetnje da banka ako to želi, shodnom primenom odredaba Instrukcije koje se odnose na izdavanje platnih kartica, omogući svim svoji korisnicima i korišćenje usluga elektronskog i mobilnog bankarstva.

Izvor: NBS

Priloge, odnosno obrasce, koji se spominju u ovom tekstu možete naći na kraju teksta: NBS: Instrukcija o načinu isplate novca starijih od 65 i izdavanju platnih kartica