Srbija jedna od tri najstarije evropske države

Razvijene i zemlje u razvoju stare. Po tom kriterijumu, ne zaostajemo. Srbija je jedna od tri najstarije evropske države.

U Srbiji, broj starih osoba mnogo je veći od broja dece. Prema najnovijim podacima Republičkog zavoda za statistiku, u Srbiji živi čak 1.436.930 osoba starijih od 65 godina. Samo je 1.064.321 osoba mlađa od 15 godina. To znači da je svaki peti stanovnik stariji od 65 godina. Sa druge strane, tek svaka sedma osoba nije još napunila 15 godina.

Od 2002. do 2019. godine, broj dece je smanjen sa 16 na 14 procenata. U istom periodu, udeo najstarijih u ukupnom broju stanovnika povećan je sa 16 na čak 20 odsto.

Dodatno zabrinjava podatak da je broj žena koje se nalaze u fertilnom periodu (od 15 do 49 godina) smanjen za 2,4 odsto. To znači da je generacija žena koje mogu da postanu majke sve malobrojnija.

Zbog ovakvih demografskih trendova smanjuje se i broj radno aktivnog stanovništva. Godine 2002. osoba starih od 15 do 65 godina bilo je 67,3 procenata, a u 2019. – 65 procenata. Demografi ističu da je u poslednjih 17 godina indeks starenja povećan za trećinu.

Prosečna starost stanovništva porasla je za svega tri godine sa 40,2 na 43,3 godine. Ovo Srbiju svrstava među tri najstarije evropske države.

Demografska slika opština u Srbiji

Samo je sedam od 169 opština u Srbiji tokom protekle, 2019. godine, imalo pozitivan prirodni priraštaj.

Najviše starijih građana živi u zaječarskoj oblasti. Najviše mlađih od 15 godina živi u raškoj, južnobačkoj i pčinjskoj oblasti.

Na gradskom, odnosno opštinskom nivou, najviše starih zabeleženo je u Gadžinom Hanu, Crnoj Travi, Svrljigu i Rekovcu. Sa druge strane, u Preševu, Bujanovcu i Tutinu ima najviše dece.

Razlozi starenja nacije

Vitalna statistika svedoči da se danas rađa najmanje dece u novijoj istoriji Srbije. Početkom pedesetih godina XX veka, u našoj zemlji se rađalo oko 160.000 dece. Unicef je objavio podatak da je od 2011. do 2016. godine broj dece smanjen za skoro 40.000. Broj rođenih beba 2010. godine je bio 68.304, a 2017. godine 64.894, što predstavlja smanjenje od 4,9 procenata. (Unicef)

Demografi naglašavaju da je prosečna starost stanovništva koja se iseljava niža od dobi građana koji ostaju da žive u Srbiji.

Ono što dodatno zabrinjava jeste podatak da sve veći broj žena izlazi iz fertilnog perioda bez dece. Probni popis stanovništva, koji je sproveden u aprilu 2019. godine, pokazao je da svaka treća žena u Srbiji od 30 do 34 godine nema dete. Bez potomstva je i svaki drugi muškarac iste dobi.

Svakako da na povećanje procenta starih utiče i produženje očekivanog životnog veka. Tokom ovih 17 godina, životni vek se produžio sa 72,3 na 75,7 godina.

I druge nacije stare

Smanjenje broja dece i porast broja starih ne dešava se samo u Srbiji. U gotovo svim razvijenim zemljama rađa se manje dece, dominira starije stanovništvo, a bolji životni standard omogućava da ljudi žive duže.

Natalitetna statistika je neumoljiva – u većini zemalja sveta ljudi žive duže, ali ne prave dovoljno beba. Prema podacima Svetske banke, 1960. godine stopa plodnosti sveta bila je gotovo petoro dece po jednoj ženi. Šezdeset godina kasnije, ona se prepolovila na svega 2,4.

Na svetu trenutno živi 705 miliona starijih od 65 godina i 680 miliona dece mlađih od četiri godine.

Statistika Svetske zdravstvene organizacije svedoči da su od nas u Evropi stariji stanovnici Nemačke i Italije. Prosečna starost građana Nemačke je 45,5 godina a Italije 44,4 godine.

Statistika Ujedinjenih nacija pokazuje da dve najveće zemlje sveta – Rusija i Kina, takođe beleže značajan pad broja novorođenih. Prosečna žena u Rusiji danas rađa 1,75 dece. Ako se nastave demografski trendovi, stanovništvo ove zemlje će do 2050. godine opasti sa trenutna 143 na 132 miliona. Kina je 2018. zabeležila svega 1,5 miliona porođaja, što je najniži broj u poslednjih 60 godina.

U Japanu osobe starije od 65 godina čine čak trećinu stanovništva. Prema podacima Ujedinjenih nacija, udeo dece mlađe od pet godina u stanovništvu Japana je najmanji na svetu. Ovaj procenat je manji od četiri odsto. Prosečni životni vek dece rođene danas u Japanu iznosi čak 83 godine.

Sa druge strane je Niger. U zvanično “najplodnijoj” zemlji sveta prosečna žena rodi 7,2 dece. Nažalost, mortalitet novorođenčadi u ovoj zapadnoafričkoj zemlji među najvišima na svetu.

Ako se sadašnji svetski demografski trendovi nastave, 2050. godine će na jedno dete mlađe od četiri godine “dolaziti” dve stare osobe.

Izvor: Politika
Fotografija: GoranBGD sa Pixabay

Preporučujemo i tekstove: